روش جابهجايي و انتقال نخلهاي كهنسال
روش متداول تكثير خرما معمولا از طريق پاجوش ميباشد كه در اين ميان پاجوشهـاي داراي وزن 20-12 كيلوگرم ترجيح داده ميشوند. بزرگترين معضل پاجوشها پس از جابهجايي و انتقال، كم بودن حجم ريشه لازم جهت ثبات و استقرار مجدد گياه است(عدم تناسب لازم بين اندام هوايي و زميني). در اين ميان جابهجايي نخلهاي مسن طبيعتا بسيار مشكلتر و با ريسك بالايي انجام ميشود اما غيرممكن نيست و شرايط بسياري را جهت افزايش ميزان گيرايي نخلها بايد رعايت نمود:
- زمان انتقال درست انتخاب شود. مناسبترين زمان انتقال نخل خرما در دو زمان اوايل فصل بهار و اوايل فصل پاييز است.
- قبل از انجام هر عملي بايد كليه خوشههاي ميوه (در صورت وجود) و برگهاي اضافي نخل به جز جوانه انتهايي (قلب) كاملا حذف گردند. يعني تمامي برگهايي كه به نحوي با تاج زاويه گرفتهاند بايد حذف شوند.
- آبياري سنگيني قبل از حفر و كندن خاك اطراف نخل انجام شود.
- اطراف نخل به صورت عمیق حفر شود و از حفر يكطرفه و وارد آوردن فشار به تنه جهت سقوط نخل جدا خودداري گردد.
- ميزان و توده خاك و ريشه جابهجا شده همراه نخل به اندازه كافي باشد (با توجه به سن و جثه نخل) تا امكان استقرار مجدد گياه فراهم گردد.
- بلافاصله پس از كنده شدن نخل، اطراف ريشه و خاك آن با پوشش مناسب و دائما مرطوبي پوشش داده شود. اين بخش از نخل بايد تا كاشت نهايي در آب نگهداري شود يا كاملا مرطوب نگه داشته شود.
- حمل نخل با سلامت كامل همراه باشد و از آسيب وارد آوردن به سيستم نخل يا پرتاب و غلت دادن آن جدا پرهيز شود.
- پس از جدا شدن نخل از زمین، برگهای آن بسته شود.
- بهتر است بلافاصله پس از جابهجايي اقدام به كشت شود.
- گوده لازم جهت كاشت مجدد، از قبل تهيه شده باشد و ابعاد آن بسته به ابعاد ريشه جابهجا شده انتخاب شود ولي حداقل ابعاد گوده نبايد كمتر از 5/1 متر×5/1 متر×5/1 متر باشد.
- گوده مورد نظر با تركيب خاكي مطلوبي پر گردد. بهتر است از تركيب 50% ماسه + 25% خاك + 25% كود حيواني كاملا پوسيده استفاده شود. تاكيد ميشود خاك به كار رفته شور نباشد.
- بعد از پركردن گوده با خاك مزبور و قبل از كاشت نخل در آن، گوده بايد چندين بار آبياري شود تا خاك آن به خوبي نشست نمايد. با هر نشست مجددا بايد گوده پرگردد.
- در هنگام كاشت نخل، حفره مناسبي در وسط گوده مزبور تهيه و نخل در آن قرار داده ميشود و به خوبي خاك اطراف آن كوبيده و محكم ميگردد و تشتك بزرگ مناسبي اطراف آن احداث شود. عمق كاشت بهتر است كمي عميقتر از محل اوليه استقرار نخل درنظر گرفته شود.
- بلافاصله پس از كاشت، بهتر است در 4-3 طرف نخل، قيم مناسب به صورت زاويهدار با نخل (همگرا به سمت تنه نخل) نصب گردد و به خوبي محكم شوند تا از هرگونه تكان خوردن تنه در اثر وزش باد خودداري شود.
- برگهاي جوانه انتهايي با پوشش مناسبي از قبيل گوني كنفي پيچانده شوند تا ميزان تبخير از آنها به حداقل برسد. البته اين پوششها مرتبا چك شوند تا از احتمال پوسيدگي برگها در اثر حمله قارچها يا حشرات جلوگيري به عمل آيد (به ويژه در مناطق مرطوب).
- بلافاصله پس از كشت نخل، گوده آن آبياري سنگيني شوند و تا زمان استقرار گياه خاك اطراف آنها دائما مرطوب نگه داشته شود. لذا ممكن است بسته به شرايط آب و هوايي هر 2-1 روزآبياري تكرار گردد.
- پس از اطمينان از استقرار نخلها و آغاز فعاليت مجدد آنها ميتوان نسبت به رفع قيمها و پوششها و آغاز تغذيه نهالها اقدام نمود.
